×

منوی اصلی

اخبار ویژه

امروز : پنجشنبه 13 آذر 1399  .::.   برابر با : Thursday 3 December 2020  .::.  اخبار منتشر شده : 12807 خبر
خشکسالی را جدی بگیریم

ایرنا نوشت: خشکسالی بلایی طبیعی است که از دیرباز در پهنه وسیعی از کشورهای مختلف، به ‌دفعات به وقوع پیوسته و همواره خسارات گوناگونی از خود بر جای گذاشته است. در حال حاضر نیمی از جمعیت جهان در دسترسی به آب سالم با مشکل مواجهند و خطر بیماری‌ های مرگبار ناشی از آب ناسالم جان 2.5 میلیارد نفر را تهدید می ‌کند. در سال های اخیر ایران نیز با این پدیده زیست محیطی نامیمون مواجه شده است. در همین زمینه، «صادق ضیائیان» رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی، در اواخر مردادماه امسال در اظهاراتی با تاکید بر خشکسالی شدید تهران و 20 استان دیگر گفت: در بازه 120 ماه منتهی به تیرماه سال جاری، 97 درصد مساحت ایران به خشکسالی انباشته و بلندمدت دچار شده است که از این میان 5.5 درصد خشکسالی خفیف،28.5 درصد دچار خشکسالی متوسط ،50 درصد خشکسالی شدید و 13 درصد خشکسالی بسیار شدید را تجربه می‌ کنند و تنها 0.3 درصد از مساحت کشور دارای ترسالی ضعیف و 0.1 درصد ترسالی متوسط و مابقی نواحی از شرایط نرمال برخوردارند. اگرچه برخی کارشناسان مانند «حسین اردکانی» از بنیانگذاران هواشناسی در ایران سخنان رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی را تا اندازه ای بدبینانه می دانند و با توجه به افزایش بارش ها در پاییز و زمستان سال 97 هشدارها در خصوص وقوع خشکسالی شدید را نادرست توصیف می کنند اما وضعیت آب، کشاورزی و اقلیم در شهرها و استان های مختلف ایران بویژه استان هایی چون، سیستان و بلوچستان، خوزستان، بوشهر، کرمان، یزد، اصفهان، قم و خراسان شمالی و جنوبی در ماه های اخیر، اهمیت توجه بیشتر به مقوله خشکسالی درایران را گوشزد می کند. ** آب گوهری که کمیابتر می شود خشکسالی پدیده ای است که نه تنها کشاورزی و بهداشت بلکه حیات کلی جامعه در حوزه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و روانی را تهدید می کند و وقوع آن نتیجه مستقیم کمبود آب بر اثر مواردی چون، کاهش بارش ها، افزایش جمعیت، تغییر اقلیم، آلوده شدن آب های قابل شرب، استفاده نادرست از آب و هدررفت منابع آبی به ویژه در بخش کشاورزی است. 70 درصد از زمین را آب پوشانده و از این میزان تنها 3 درصد برای مصارف کشاورزی، صنعتی، شرب و استحمام مناسب است. گفتنی است، دو سوم از همین 3 درصد نیز در یخچال‌ های قطب شمال و جنوب بایگانی شده و فقط یک درصد از آب کره زمین برای انسان قابل دسترس است. حال فکر کنید که اگر همین یک درصد قابل استفاده برای انسان نیز با مصرف بی رویه جوامع و بی تدبیری و سوء مدیریت مسوولان هدر رود چه بر سر بشر و زیست بوم او می آید. این در حالی است که چرخه آب به گونه ای است که حتی یک قطره از آن کم یا زیاد نمی شود و آب به شکلی در طبیعت قرار داده شده که از زمین به آسمان می رود و از آسمان به زمین بازمی گردد. آب هرگز نابود نمی شود اما هدر می رود و غیرقابل استفاده می شود آن هم به دلیل بی ملاحظه گی انسان ها. حال باید پرسید، بشر امروز چه بر سر آب؛ این نعمت الهی آورده که خود را با تهدید کم‌ آبی روبرو ساخته؟ انسان چگونه چرخه طبیعی آب را تحت تاثیر قرار داده که این مایع حیات هر روز بیشتر از قبل از او می گریزد تا جایی که طبق آمار سازمان توسعه و همکاری اقتصادی وابسته به سازمان ملل تا سال 2030 میلادی 47درصد از مردم جهان در مناطقی زندگی خواهند کرد که با مشکل جدی کم ‌آبی روبرو هستند. ** ایران و خشکسالی همان گونه که اشاره شد، ایران جزو کشورهایی است که در معرض خطر کمبود آب و خشکسالی قرار دارد. علاوه بر معضلات پیچیده ای که به مصرف بی رویه و سوء مدیریت آب در ایران بر می گردد زیست ‌بوم منطقه را نیز باید یکی از ریشه‌ های کم آبی ایران دانست. خاورمیانه طی چند دهه گذشته بیش از سایر نقاط جهان با مشکل کم‌ آبی رو به رو بوده است. طبق برآورد سازمان ملل تا سال 2025 میلادی 30 کشور با مشکل جدی کم‌ آبی روبرو خواهند بود که 18 مورد آن در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا جای گرفته و ایران نیز یکی از این کشورها است. این تحقیقات حتی از احتمال بروز «جنگ پنهان» در آینده ای نه چندان دور و با شروع بحران شدید آب در این منطقه و کشورها خبر داده است و اعلام کرده جنگ های بعدی در خاورمیانه نه بر سر نفت که بر سر آب خواهد بود. کم آبی قریب الوقوع در ایران اما موضوعی نیست که تنها سازمان های بین المللی بر آن تاکید داشته باشند. طی سال های گذشته کارشناسان و مسوولان بارها در این باره هشدار داده اند اما گویی عزمی جدی برای مقابله با این بحران زیست محیطی وجود ندارد. «عیسی کلانتری» معاون رییس‌ جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست سال ها است که در خصوص بحرانی شدن وضعیت آب در ایران به ویژه در شهرهای غربی و جنوبی کشور هشدار می دهد. او چندی پیش در سخنانی با تاکید بر وضعیت وخیم ایران در حوزه آب، گفته بود: «اگر تخریب سریع و شگفت‌ آور منابع آب زیرزمینی با روند کنونی ادامه یابد، ایران با تاریخ هفت‌هزارساله‌ اش تا 20 سال دیگر غیرقابل سکونت خواهد بود.» «شاهرخ فاتح» رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحرانِ سازمان هواشناسی کشور، سه سال پیش در مهرماه 94 درباره وضعیت خشکسالی بلندمدت در استان های مختلف کشور هشدار داد و گفت: بخش بسیار گسترده‌ای از کشور دچار خشکسالی است و حتی می ‌توان بیان کرد که تمامی استان‌ های کشور با شدت و ضعف و با درجات مختلف از خفیف تا شدید از پدیده خشکسالی رنج می‌ برند. این امر نشان دهنده آن است که شرایط خشکسالی بلندمدت کشور وضعیت واقعا هشداردهنده ای دارد. با وجود این هشدارها به نظر می رسد، همچنان راهکارهای عملی و مناسب برای کنترل این وضعیت از سوی مسوولان و متولیان ارایه نشده است. ** پیامدهای انسانی، زیست محیطی، سیاسی و اقتصادی خشکسالی مرگ و بیماری انسان ها شاید مهمترین پیامد خشکسالی و عدم دسترسی مردم به آب باشد. عدم دسترسی مردم به آب شرب سالم به دلایل گوناگون از نبود آب گرفته تا هدر رفت آن بر اثر نبود سیستم های زیربنایی و لوله کشی مناسب و آبرسانی به مردم با تانکر، می تواند بهداشت، سلامت و جان آنان را به خطر بیاندازد. طبق اظهارات هشتم اسفندماه جاری «اسماعیل نجار» رییس سازمان مدیریت بحران کشور، بیش از 80 هزار روستا در سطح ایران با تانکر آبرسانی می ‌شود. خشکسالی و نبود آب همچنین به کاهش محصولات کشاورزی و در نتیجه کاهش ارزاق عمومی منجر می شود و همین مساله می تواند گرسنگی و قحطی را به دنبال داشته باشد. در همین ارتباط طبق آمار طی سال 1386 تا 1391 شمسی بر اثر خشک شدن چاه‌ها، تولید غلات کاهش 10 درصدی داشته است. تخریب محیط زیست، دومین پیامد هولناک خشکسالی است که بیابان ‌زایی، گرد و غبار، خشک شدن زمین، جنگل‌ زدایی و خشک شدن تالاب ها و دریاچه ها از جمله نمودهای آن است. اکنون در ایران بر اثر کم آبی، دریاچه ارومیه و تالاب‌های مهمی چون «هامون» و «گاوخونی» خشک شده‌ و در معرض نابودی قرار دارند و محیط زیست مناطق اطراف خود را به شدت تحت تاثیر قرار داده اند. وقوع طوفان های نمکی در مناطق اطراف دریاچه ارومیه یکی از تاثیرات منفی خشکی این دریاچه بر زیست بوم مردم آن نواحی است. تالاب هامون نیز در سیستان و بلوچستان که زمانی با دو سه رودخانه پرآب اطرافش، گرمی و خشکی هوای سیستان و بلوچستان را تعدیل می‌ کرد، سال ها است خشک شده و منبع پراکندگی گرد و غبار در منطقه شده است. اگرچه دولت در سال های اخیر همواره وعده بهبود این اوضاع را داده و کمیته های مختلفی را برای حل این بحران ها ترتیب داده است، اما واقعیت حال حاضر این مناطق، نشانی از بهبود شرایط ندارد. مرگ گونه های جانوری از دیگر پیامدهای شوم خشکسالی است که طرفداران محیط زیست همواره راجع به آن هشدار داده اند. «مجید خرازیان مقدم» مدیر کل دفتر حیات وحش و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، هفتم فروردین ماه امسال در گفت‌ وگو با رسانه ها با اشاره به اینکه از میان 1170 گونه جانوری مهره ‌دار در ایران حدود 87 گونه در معرض انقراض و در فهرست سرخ IUCN در سال 2017 قرار گرفته ‌اند، بیان داشت: خشکسالی‌های متوالی و تنش آبی ایجاد شده در کشور، ورود و معرفی غیراصولی مهارنشده گونه‌های غیربومی به کشور، بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی و تهدید تالاب‌ها، عدم رعایت حقابه ضروری برای حفظ تعادل محیط زیست در رودخانه‌های کشور، ورود فاضلاب‌های شهری و صنعتی به اکوسیستم‌های آبی و خشکی از جمله چالش‌هایی است که در حیات وحش با آن روبرو هستیم· بیکاری و معضلات اجتماعی اما دیگر پیامد سهمگین خشکسالی است که نهاد خانواده و زندگی اجتماعی مردم را با چالش مواجه می سازد. بسیاری از کشاروزان بر اثر کم‌ آبی مجبور به ترک کشاورزی شده اند؛ اتفاقی که این روزها در مورد آن بسیار می خوانیم و می شنویم. درگیری های منطقه ای و قومی بر اثر کم آبی دیگر پیامدی است که می تواند اتحاد ملی را خدشه دار سازد و اینگونه حتی بر سیاست نیز اثرگذار شود. خشکسالی پدیده ای ناخوشایند است که تهدیدی جدی برای تمام عرصه های زندگی بشر به شمار می رود. خشکسالی اتفاقی نامیمون است که از اقتصاد و جامعه گرفته تا سیاست و فرهنگ را از خود متاثر می سازد و اینگونه در طول تاریخ تمدن های بسیاری را نابود کرده است. شاید از این جهت است که کوروش پادشاه هخامنشی در مورد ایران دعا کرده «خداوندا این سرزمین را از دشمن، خشکسالی و دروغ محفوظ بدار». حالا شاید زمان آن فرا رسیده که مسوولان هشدارهای کارشناسان را جدی بگیرند و برای حل بحران کم آبی چاره ای بیاندیشند.

برچسب ها :

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.