نگارنده: فرهاد باغشمال | مدیر مسئول

 در کمتر از یک شبانه‌روز، تبریز صحنه یک نمایش حقوقی ـ رسانه‌ای بی‌سابقه بود: ابتدا خبر انفصال از خدمت شهردار تبریز، یعقوب هوشیار، فضای شهر را ملتهب کرد و سپس دیوان عدالت اداری با سرعتی حیرت‌آور همان حکم را باطل نمود.

 فراتر از گناهکاری یا بی‌گناهی هوشیار، پرسش اصلی این است: چگونه می‌توان با آبروی یک شهر، جایگاه شهرداری و کل مدیریت شهری چنین بازی کرد؟ اگر شهردار مرتکب تخلفی شایسته انفصال شده، چرا بدون فرصت دفاع، حکم در کمترین زمان صادر و ابلاغ می‌شود؟ و اگر تخلفی نبوده و ابلاغیه به او نرسیده (با بهانه اختلال اینترنت در دی ۱۴۰۱)، چرا پیش از رسیدگی شکلی، کل نظام مدیریت شهری تبریز بی‌اعتبار می‌گردد؟ با صدور چنین حکمی تنها یک فرد مؤاخذه نمی‌شود، بلکه بدنه شهرداری، شورای شهر، فرمانداری و حتی استانداری در افکار عمومی زیر سؤال می‌روند. این ماجرا آزمونی برای سنجش ناهماهنگی نهادهای تصمیم‌گیر بوده و نتیجه ناامیدکننده است: ناهماهنگی کامل میان قضا، دیوان عدالت اداری، استانداری، شورا و شهرداری.

در کمتر از ۲۴ ساعت یک حکم صادر و ابطال شد؛ اما همین فاصله کوتاه برای تخریب چهره یک شهر و مدیریت آن کافی است. نکته تأمل برانگیزتر، رفتار گزینشی دیوان عدالت اداری است: دیوانی که مردم عادی را ماه‌ها در پیچ‌وخم دادرسی معطل می‌کند، برای ابطال حکم یک مقام عالی شهری بیش از چند ساعت وقت نمی‌خواهد. آیا این تبعیض آشکار در دسترسی به عدالت نیست؟ مردم باید ماه‌ها برای آسفالت کوچه‌شان یا شکایت از یک نهاد دولتی منتظر بمانند، اما برای بازگرداندن یک شهردار، دستگاه قضایی چابک‌ترین عملکرد را به نمایش می‌گذارد.

از این ماجرا چند نتیجه مهم گرفته می‌شود:

۱. هزینه سنگین بازی با آبروی شهر: کاهش سرمایه اجتماعی مردم نسبت به نهادها، تشنج در فضای کسب وکار و تخریب ذهنی از شهر.

۲. غلبه فشار سیاسی بر حقوق: چنین حکم سریع و نقض شتابزده‌ای بدون فشار سیاسی ممکن نبود.

۳. نقش منفعل نهادهای نظارتی: شورای شهر، فرمانداری و استانداری که باید ضامن ثبات مدیریت شهری باشند، سکوت کردند و سپس عقب‌نشینی نمودند.

آبروی یک شهر، سرمایه ملی و عمومی است. بازی با آن برای امتیازگیری سیاسی یا به دلیل بی‌تدبیری در اجرای قوانین، نه تنها غیرحرفه‌ای است، بلکه بی‌اعتنایی به حقوق شهروندان تبریز محسوب می‌شود. اگر شهردار مقصر است، با فرصت دفاع عادلانه و طی تشریفات قانونی محکوم شود؛ نه در روندی شبانه و شتابزده. اگر مقصر نیست، هیچ نهادی حق ندارد با آرای متناقض و سریع، اذهان عمومی را متشنج کند.

انتظار می‌رود دیوان عدالت اداری برای آبروی شهرها و جایگاه شهرداران همان قدر احترام قائل شود که برای پرونده یک شهروند عادی؛ رسیدگی دقیق، فرصت دفاع برابر و مهم‌تر از همه، هماهنگی نهادها پیش از هر اقدام رسانه‌ای. در غیر این صورت، هیچ دادگاهی نمی‌تواند اعتبار ازدست رفته را به یک شهر بازگرداند.