لابد تصاویر بازدیدِ مثلاً صمیمانه مدیران اقتصادیِ آذربایجانشرقی از شیرخوارگاه «احسان» در تبریز، در آستانه عید قربان را شاید دیدهاید... اما بازدید برای چه؟ مگر شیرخوارگاه، کارخانه است؟ یتیمی بازدید کردن دارد؟ راستی «خیّر» را از کجا باید شناخت؟ مدیرانی که بچهها را میبوسند، شکلات و اسباببازی توزیع میکنند و در قابِ دوربین، مهربانی را به رخِ مخاطب میکشند. اسم این رفتار را کار خِیر بگذاریم؟ یا شکلی از «آزارِ مهربانانه» که با لبخند و دوربین پوشانده میشود؟
نخستین پرسش این است: مدیرکل اقتصاد و دارایی چه نسبتی با شیرخوارگاه دارد؟ جز آنکه در قامتِ «شخصِ دارای قدرت» از بودجه و سیاستهای اقتصادی سخن میگوید، هیچ ربطِ حرفهای به کودکانِ بیسرپرست ندارد. حضور او در این فضا، بیآنکه طرحی اقتصادی برای حمایتِ پایدار از این کودکان ارائه کند، تنها «ژستِ خیرخواهی» است، نه «اقدامِ خیر».
دوم آنکه عید قربان، یادآورِ فداکردنِ عزیزترین داشتههاست، نه نوازشِ نمادینِ کودکان در برابر دوربین. تقلیلِ این عیدِ بزرگ به بهانهای برای بوسیدنِ سرِ یتیمان، نه تنها دور از معنا، بلکه نوعی توهینِ ناخواسته به جایگاهِ این روز و نیز به کرامتِ کودکانی است که ابژهی این نمایش شدهاند.
سوم، صحنههای بوسیدن و در آغوش کشیدنِ کودکان توسط یک مقامِ غریبه، از مرزِ «ترحم» گذشته و وارد قلمروِ «خشونت نمادین» میشود. کودکی که در شیرخوارگاه زندگی میکند، حقِ «نه» گفتن ندارد. او نمیتواند از لمسِ یک غریبه، آن هم در فضای تنگِ دوربین و خبرنگار، شانه خالی کند. این بوسهها برای تسکینِ دلِ مدیر است، نه برای آرامشِ کودک. کودک تنها یک صحنه است.
اما تلختر از همه، نقشِ خودِ بهزیستی به عنوان متولیِ اصلی است. نهادی که موظف است از حریم خصوصی و کرامتِ کودکان آسیبدیده دفاع کند، این بار به خاطرِ «چندرغاز اعتبار جذب کردن»، کودکان را در معرضِ سوءاستفادهی نمادین قرار میدهد. عدم نمایش چهره کودکان نیز چیزی از این سوءاستفاده کم نمیکند. پوشاندنِ کارِ بد، به این معنی نیست که اتفاق بدی نیفتاده است! آیا بهزیستی نمیداند که این تصاویر سالها بعد، برای آن کودکِ بزرگشده در مرکز احسان، میتواند منبعِ شرم و خشم باشد؟
راهِ درست کجاست؟ همان که مدیرِ اقتصادی میتوانست انجام دهد و نداد: بازدیدی بیدوربین، بیخبرنگار، بیتیتر. همان جا که در قامتِ یک انسان، گوش کند و ببیند. و فراتر از آن، در قامتِ یک مدیرِ واقعی، دهها طرحِ بیسروصدا بنویسد: معافیت مالیاتیِ شرکتهای حامی، صندوق قرضالحسنه، ممنوعیتِ عکاسی از کودکانِ تحت حمایت، استخدامِ فرزندانِ شیرخوارگاه پس از ۱۸ سالگی. اینها «خیرِ واقعی» است، نه آن ژستِ یکروزه که در دفترِ خاطراتِ عید قربان میگنجد.
«خیر» یعنی اقدام، نه نمایش؛ و صد البته من و شما نیز در این ماجرا مقصریم. تا وقتی که ما مخاطبان هم «تماشاچیِ محض» این رفتارها باشیم، نمیتوانیم به اصلاح چنین رویههای غلطی امیدوار باشیم.
https://hamnava.ir/News/Code/3307776
0 دیدگاه تایید شده