همنوا | زهرا حسین زاده

 انصاف می‌طلبد که نیمه پر و خالی لیوان، به طور توام نگریسته شود:

کنگره بزرگداشت استاد شهریار، علاوه بر دو برنامه اصلی، از پنل‌های تخصصی و علمی نیز بهره برد. استقبال پرشور مردم و حضور چهره‌های مهم علمی و ادبی نیز، از دیگر نقاط قوت این کنگره بود. بعلاوه، در طول دو روز برگزاری کنگره، تبریز و نام استاد شهریار، بخشی از آنتن شبکه خبر بود. پس از سال‌ها، روز ملی شعر و ادب، فراتر از برنامه‌های محفلی، در یک قامت رسمی و ملی دیده شد. همزمان با برگزاری کنگره، طرح توسعه موزه استاد شهریار نیز با تملک خانه‌های مجاور آغاز شد.

تمام این مزیت‌ها، طبعاً هزینه می‌طلبد؛ طراحی اقلام تبلیغاتی، بلیط و اقامت میهمانان، ایاب و ذهاب، خدمات، هدایای فرهنگی و ده‌ها هزینه دیگر که در نگاه اول، به چشم نمی‌آید، در چنین کنگره‌هایی صرف می‌شود. از نظر رسانه‌هایی که عادت به انتقاد (بخوانید نق‌زدن) دارند،  این هزینه‌ها اصراف و ریخت‌وپاش است. حال اگر هیچ رویدادی برگزار نشود (و هزینه‌ای هم صرف نشود) همین نِق‌نیوزها، ناله می‌کنند که چرا تبریز در روز درگذشت شهریار، سوت و کور بود!

آن‌چه عنوان شد، حمایت از ذات برگزاری کنگره برزگداشت استاد شهریار است که کوچک‌ترین تردیدی در آن نیست و حتی می‌توان به بانیان و متولیان آن خسته نباشید گفت.

اما نیمه خالی لیوان را هم باید دید. کنگره بزرگداشت استاد شهریار، کاستی‌ها و انحرافاتی داشت که اگر تبیین نشود، تبدیل به بدعت و رسم نادرست در رویدادهای مشابه می‌شود. این کنگره، برخلاف سایر برنامه‌های مشابه، در تهران برگزار نشد. حال این‌که کنگره، به خواستاری و تاکید شخص رئیس‌جمهور برگزار شد.

شتابزدگی در برگزاری کنگره، در سراسر برنامه سایه افکنده بود. معمولاً کنگره‌های ملی، دستکم 9 ماه قبل، از برگزاری فراخوان خود را منتشر می‌کنند؛ کنگره بزرگداشت استاد شهریار، عنوان «بین‌المللی» داشت، اما در بازه بسیار کمتری فراخوان داد؛ بنابراین فرصت برای تامل و تحقیق برای اهالی پژوهش نیز کم بود. نتیجه این شتابزدگی، مقالاتی بود که از منظر علمی و ادبی، چندان استوار و بدیع نبودند.

یکی از خسران‌های مهم کنگره، عدم بهره‌گیری از حضور میهمانان مهم فرهنگی در تبریز بود. آیا چهره‌هایی نظیر بیژن بیژنی (خوشنویس و خواننده سرشناس) یا محمود فتوحی (استاد سرشناس ادبیات) صرفاً برای تماشا و گشت و گذار به تبریز آمده بودند؟ چرا برنامه‌ای برای بهره‌گیری از این اساتید پیش‌بینی نشده بود؟

در مقابل، حضور چهره‌های مسئله‌دار روی سِن، نقطه کدر این کنگره‌ بود. کنگره‌ای که به نام شهریار آراسته است، سزاوار نبود که به حضور افراد قوم‌گرا و مسئله‌دار آلوده شود.

باز هم تاکید می کنیم که وسعت و جزئیات چنین برنامه‌های در سراسر جهان، به قدری بالاست که اقناع تمام سلایق ممکن نیست. از این منظر می‌شود گفت «کنگره خوب وجود ندارد!» اما در هر حال، باید عبرت گرفت و از تجارب هر برنامه‌ای، برای ارتقای برنامه‌ای دیپر بهره گرفت. از قرار معلوم، سال آینده، قرار است 120 سالگی استاد شهریار، در قالب یک رویداد باشکوه و ملی، برگزار شود. تجربه برگزاری این کنگره، می‌تواند سال آینده به کار بیاید. انتظار می‌روسد پیشکسوتان و موسپیدان حوزه فرهنگ و ادب، دست از کار اجرایی و ستادی بردارند و اجازه دهند، نسل جوان، با انگیزه و تعهد بالای خود، 120 سالگی استاد شهریار را با شکوه تمام، برپا دارند.