به گزارش همنوا، مدیرکل صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان آذربایجان‌شرقی از عملیاتی شدن این طرح تا خرداد ۱۴۰۵ خبر می‌دهد، اما پرسش اساسی اینجاست که آیا این وعده‌ها این بار رنگ واقعیت به خود خواهند دید یا در مسیر تعلل‌های معمول دستگاه‌های اجرایی گرفتار خواهد شد؟

اعداد امیدوارکننده یا آمارهای سردرگم؟

امین بلالی، مدیرکل صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان استان، با اعلام آمار ۳۰۸ هزار نفری بیمه‌شدگان در آذربایجان‌شرقی، مدعی پیشتازی استان در جذب مشمولان و صدور احکام مستمری‌بگیری شده است. به گفته وی،  آذربایجان‌شرقی با پوشش ۶۶.۶ درصدی جامعه هدف، بالاتر از میانگین کشوری ۳۹ درصدی قرار دارد و در شهرستان‌های اهر، بستان‌آباد و تبریز این پوشش به ۱۰۰ درصد رسیده است. 

اگرچه این آمارها در نگاه اول چشمگیر به نظر می‌رسد، اما پرسش اساسی این است که این پوشش گسترده چه تأثیری بر کیفیت زندگی و معیشت روزمره این جمعیت داشته است؟ تجربه نشان داده که افزایش کمی تعداد بیمه‌شدگان، زمانی ارزشمند است که با ارتقای کیفی خدمات و افزایش قدرت خرید مستمری‌بگیران همراه باشد.

متناسب‌سازی؛ تکلیف قانونی یا وعده انتخاباتی؟

بر اساس ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم توسعه، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف شده است متناسب‌سازی مستمری مستمری‌بگیران صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان را تا پایان سال دوم برنامه اجرا کند. بلالی تأکید دارد که  این طرح تا پایان خرداد ۱۴۰۵ به‌طور قطع عملیاتی خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود به‌طور میانگین حدود ۸۰ درصد به مستمری‌ها افزوده شود. 

اما آیا ضرب‌الاجل‌های قانونی تاکنون ضامن اجرای تعهدات دولت‌ها بوده است؟ سابقه نشان می‌دهد که بسیاری از تکالیف قانونی برنامه‌های توسعه، به دلیل نبود اراده جدی یا کمبود منابع، یا در هاله‌ای از ابهام باقی مانده و یا با تأخیر چندساله اجرایی شده‌اند. جامعه روستایی و عشایری که سهم بسزایی در تولید و امنیت غذایی کشور دارند، بارها وعده‌های مشابهی را شنیده که به سرانجام نرسیده است.

خدمات مکمل؛ راهکاری برای جبران عقب‌ماندگی‌ها

مدیرکل صندوق از اقداماتی مانند امکان خرید خدمت سربازی و احتساب آن در سوابق بیمه‌ای خبر داده است. به گفته وی، بیمه‌شدگان می‌توانند از طریق اپلیکیشن  بیمه روستائیان   یا مراجعه حضوری به کارگزاران، نسبت به خرید این سوابق اقدام کنند.

همچنین واریز عیدی مستمری‌بگیران از ۱۰ اسفند آغاز می‌شود که به ادعای بلالی  نسبت به سال گذشته ۵۰ درصد افزایش خواهد داشت.   با این حال، باید پرسید این افزایش ۵۰ درصدی عیدی، با توجه به تورم افسارگسیخته سال‌های اخیر، تا چه اندازه می‌تواند گره‌ای از مشکلات معیشتی این قشر باز کند؟

آذربایجان‌شرقی؛ رتبه اول در آمار، اما در کیفیت زندگی چه؟

آمارهای ارائه‌شده حاکی از آن است که ۱۲ درصد از کل مستمری‌بگیران صندوق در کشور به آذربایجان‌شرقی تعلق دارد و این استان رتبه نخست کشوری در جذب، پرداخت حق بیمه و صدور احکام را دارد. این آمارها اگرچه نشان‌دهنده عملکرد کمی قابل قبول است، اما نباید ما را از پرسش‌های اساسی غافل کند:

آیا این حجم از پوشش بیمه‌ای توانسته است از مهاجرت روستاییان به شهرها جلوگیری کند؟ آیا مستمری فعلی بازنشستگان روستایی پاسخگوی حداقل نیازهای معیشتی آن‌هاست؟ افزایش ۸۰ درصدی مستمری در شرایطی که نرخ تورم سالانه گاه از همین رقم نیز فراتر رفته، آیا چیزی جز حفظ قدرت خرید قبلی خواهد بود؟

وعده افزایش ۸۰ درصدی مستمری روستاییان و عشایر آذربایجان‌شرقی اگر محقق شود، می‌تواند گامی مثبت در بهبود معیشت این قشر زحمتکش باشد. اما تجربه تلخ وعده‌های عملی‌نشده گذشته، مسئولان را موظف می‌کند که این بار با شفافیت کامل، منابع مالی و زمان‌بندی اجرای این طرح را اعلام کنند.

آنچه امروز نیاز است، صرفاً اعلام آمار و ارقام نیست، بلکه نظارت دقیق بر فرآیند اجرا، تأمین به‌موقع بودجه مصوب و مهم‌تر از همه، تضمین این است که افزایش مستمری در سفره خانوارهای روستایی و عشایری قابل لمس باشد. در غیر این صورت، آمارهای درخشان پوشش بیمه‌ای، تنها عددهایی بر روی کاغذ خواهند ماند که هیچ گرهی از زندگی معیشت‌گیرندگان باز نمی‌کنند.