همنوا | سعید فتوت طسوجی

هر دو مورد را پیش از این، دکتر پزشکیان چند بار در اجتماعات مختلف و حتی در ایام تبلیغات انتخاباتی و مناظره‌ها ذکر کرده بود. ماجرای خانه‌های بهداشت، اشاره به دوره محرومیت آذربایجان‌شرقی از منابع بهداشت و سلامت عمومی در سال‌های پس از جنگ اشاره دارد. پزشکیان در این باره می‌گوید: «وقتی دیدم استان آذربایجان شرقی در زمینه خانه‌های بهداشت در رتبه 28 کشور قرار دارد و با بودجه و اعتبارات دولتی نیز نمی‌توانیم این کمبود را جبران کنیم، با برادران بسیجی قرار گذاشتیم که با مشارکت و حضور مردم، در مدت 2 ماه 500 خانه بهداشت بسازیم.»
او البته در فحوای مطلب، اشاره دارد که بسیج، این برنامه او را همراهی نکرده یا نتوانسته همراهی کند. آن‌‌جا که می‌گوید: «اگر چه برادران ما نتوانستند ما را همراهی کنند، اما با استفاده از مشارکت مردمی توانستیم در مدت 6 ماه حدود 614 خانه بهداشت به نام شهدا بسازیم، در حالی که خیلی‌ها به ما می‌گفتند که تو مدیریت بلد نیستی و نمی‌دانی که بدون اعتبار دولتی نمی‌شود کاری کرد!»
روایت دوم مهم‌تر است. روایتی که به عملیات والفجر مقدماتی اشاره دارد. پزشکیان در این‌باره می‌گوید: «در عملیات والفجر مقدماتی وقتی فراخوان نیرو داده شده بود، جوانان و دانشجویان چپی اعلام آمادگی کردند که به جبهه اعزام شوند که وقتی ما ]در گزینش[ ممانعت کردیم، با اعتراض آنها هم مواجه شدیم که این مملکت ما هم هست و می‌خواهیم برای دفاع از آن در میدان باشیم. آن قدر نیرو برای این عملیات به جبهه اعزام شد که بخشی از آنها بعدا بازگردانده شدند.» 
عملیات والفجر مقدماتی، معروف به «قتلگاه فکه» از شکست‌های پرتلفات ایران در جنگ تحمیلی به شمار می‌رود. این عملیات، به مدت ۳ روز در بهمن‌ماه ۱۳۶۱ به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مشارکت نیروی زمینی ارتش، در منطقه عماره، عراق انجام شد.
اتفاقاً روایتی که رئیس‌جمهور به عنوان نماد همگرایی و تساهل در اعزام به جبهه ذکر می‌کند، نقطه فروپاشی عملیات والفجر است. 
به نوشته پژوهشکده باقرالعلوم «در همان روز ۱۷ بهمن ۱۳۶۱ که والفجر مقدماتی شروع شد، اولین گروه از رهبران و کادر‌های درجه اول حزب توده دستگیر شدند.»
علیرضا لطف‌الله‌زادگان نویسنده کتاب «والفجر مقدماتی؛ دستگیری سران حزب توده و تیرگی روابط ایران و شوروی» می‌نویسد: «کار نیروهای ما گره خورد و عملیات طبق نقشه‌ای که برایش کشیده بودیم پیش نرفت. بدتر اینکه، عراقی‌ها دست به ضدحملات موثری زدند و راه پیشروی نیروهای ما را بستند. بدین ترتیب با وجود تدبیر فرماندهان و تلاش یگان‌های شرکت‌کننده در عملیات، تنها بخش‌هایی از اهداف تعیین‌شده تصرف شد. در واقع تقریباً هیچ‌یک از یگان‌ها به دلایل متعددی موفق به تأمین هدف‌های خود در مرحله اول عملیات نشدند. با روشن شدن هوا، حفظ مناطق تصرف‌شده و اصلاح و تقویت خطوط پدافندی برای مقابله با پاتک‌های قریب‌الوقوع دشمن در رأس کار یگان‌ها قرار گرفت.»
در اعترافات برخی از اعضای این حزب مشخص شده‌است که توده‌ای‌ها در لو دادن عملیات والفجر مقدماتی دستی بر آتش داشتند. در بخشی از اطلاعات به دست آمده از ناخدا افضلی اشاره‌ای به والفجر مقدماتی می‌شود؛ به این معنی که گویا این عملیات نقطه شروع خیانت‌های شاخه نظامی مخفی حزب توده موسوم به «نوید» بود.
والفجر مقدماتی، یکی از داغ‌های جاودانه تاریخ جنگ تحمیلی است. حجم تلفات این عملیات به قدری بالا بود که به گفته هاشمی رفسنجانی، آمار شهدا و اسرا و جانبازان، از امام خمینی(ره) پنهان نگه داشته شده بود. هاشمی در خاطرات خود، آمار تلفات والفجر مقدماتی را «وحشتناک» توصیف کرده و نوشته است: «با اطلاعاتی که معمولاً از جاهای مختلف می‌گرفتم، متوجه شدم که تلفات ما واقعاً وحشتناک بود. تا جایی که تا آخر رسماً گفته نشد آمار تلفات انسانی ما در شهادت، جانبازی و اسارت چه قدر بود.»
شاید اگر  آقای پزشکیان و هم‌رکابان‌شان در مقام گزینش نیروهای اعزام به جبهه (آن‌گونه که خود روایت می‌کنند)، از تساهل بی‌مورد پرهیز می‌کردند و بیشتر اهل قاطعیت بودند، والفجر مقدماتی اگر شکست می‌خورد، تا این‌حد جانسوز و رازآلود نبود. شکستی که صدام از آن، به عنوان بزرگ‌ترین، شیرین‌ترین و بهترین پیروزی عمرش یاد کرده‌است.

پزشکیان در ایام انتخابات، خاطره دیگری از هم از تساهل در گزینش نقل کرد. آن‌جا که گفت: «اوایل انقلاب که مسئول گزینش دانشگاه شدم هیچ استادی را اخراج نکردم. خودمان را در جایگاه قاضی قرار ندادیم با اینکه انقلاب بود و قدرت داشتیم و می‌توانستیم همه کاری بکنیم ولی به هیچ استادی بی احترامی نکردیم در حالی که در دانشگاه‌های دیگر اساتید را اخراج می‌کردند.»
این گزاره را بگذارید در کنار تخریب و تمسخر امر مهم گزینش که متاسفانه با بهانه «جذب حداکثری» هر از گاه، از تریبون‌ها شنیده می‌شود.

با گذشت بیش از چهار دهه از جنگ، هنوز هم می‌توان از کوچکترین جملات، رازها و گره‌های بزرگ را روشن کرد. زندگی ادامه دارد، جنگ ادامه دارد، گزینش ادامه دارد، اما احتمالاً توده‌ای‌ها و نفوذی‌ها هنوز هم پای کار باشند.