به گزارش همنوا، در این برنامه، محمدعلی کی‌نژاد بنیانگذار دانشگاه هنر اسلامی تبریز، رسول بشیری از مدیران ادوار فرهنگی استان، فیروز راد عضو هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور، با مرور بخش‌هایی از دوران تحول میراث فرهنگی در دهه 70 تبریز، درباره خدمات ماندگار مهندس اکبر تقی‌زاده در دوره تحول میراث فرهنگی آذربایجان شرقی، سخن گفتند.

علی غفوری، عضو هیئت‌مدیره بنیاد فرهنگی طوبی، در آغاز این نشست، با معرفی فعالیت‌های این بنیاد، اظهار کرد: بنیاد طوبی، از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین مجموعه‌های خصوصی رسانه‌ای و فرهنگی در آذربایجان است که از اوایل دهه 70 فعالیت‌های متنوعی را آغاز کرده‌است.

وی اضافه کرد: روزنامه سرخاب، سایت خبری همنوا، هفته‌نامه آذرپیام، فصلنامه اشراق در حوزه حکمت و فلسفه، از تولیدات رسانه‌ای و فرهنگی این بنیاد است. در کنار این فعالیت‌ها، برگزاری نشست‌های ماهانه فرهنگی و اجتماعی در موضوعات مختلف از دیگر برنامه‌های این بنیاد است که به لطف خدا، با همراهی اصحاب فرهنگ و هنر و رسانه و عموم علاقه‌مندان در محل بنیاد واقع در کوچه ارگ برگزار می‌شود.

غفوری با بیان این‌که امروز شاهد نوعی گسست بین نسل‌ها هستیم، افزود: میراث فرهنگی، محدود به گذشته نیست و نگاه ما به حوزه میراث، توام با آینده‌نگری و توسعه است؛ از این رو لازم دیدیم با برگزاری این نشست، ضمن بررسی چالش‌های این موضوع، قدردانی کوچکی نیز از یکی از پیشکسوتان این حوزه داشته باشیم.

در ادامه این برنامه، رسول بشیری، از پیشکسوتان مدیریت فرهنگی در آذربایجان‌شرقی، با اشاره به خدمات مهندس اکبر تقی‌زاده، خاطرنشان کرد: توصیف خدمات آقای مهندس‌ تقی‌زاده در عرصه‌های مختلف میراث فرهنگی، شهرسازی، موسسات پژوهشی و فعالیت‌های توسعه‌محور، امری سهل و ممتنوع است. ایشان با حوزه معماری وارد حوزه میراث شدند، آن هم در دوره‌ای که عرصه سازندگی، به مسائل مدرن توجه می‌کرد و موضوع میراث، کار بسیار دشواری بود. آقای تقی‌زاده، هرگز یک معمار صِرف نبودند و در دوران مدیریت خود، چند ویژگی مهم را از خود به یادگار گذاشتند.

بشیری که در دوره مدیریت استاد تقی‌زاده در میراث، عهده‌دار اداره‌کل فرهنگ و ارشاد آذربایجان‌شرقی بود، یادآور شد: ایشان در همان آغاز فعالیت‌های اجرایی، نگاه پژوهشی به حوزه میراث داشتند و به تجربه قناعت نمی‌کردند. تنوع فعالیت ایشان از معماری به باستان شناسی، در این سال‌ها نشان داد که با مسئولیت‌پذیری و شناخت وارد کار میراث شدند.

وی با بیان این‌که ماجرای حفاری‌های مقابل مسجد کبود در اواسط دهه 70، هرگز اتفاق ساده‌ای نبود، افزود: اگر نبود درایت و دلسوزی و پیگیری‌‌های مهندس‌ تقی‌زاده، قطعاً لایه‌های باستان‌شناسی در آن محدوده، از بین رفته بود و امروز سندی از تاریخ هزاران ساله تبریز و آذربایجان نیز نبود. پیگیری ایشان موجب شد تاریخ فرهنگی و باستان‌شناسی تبریز، دو هزار سال به عقب باز گردد و به عصر آهن بازگردد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد آذربایجان‌شرقی در دهه 70 با بیان این‌که برخی از بخش‌های هنری فرهنگ و ارشاد در آن دوره، در فعالیت‌های میراث ادغام شده بود، گفت: پرورش هنرهای سنتی شاید در اولویت یک مدیر معمار نباشد؛ ولی مهندس تقی‌زاده این عرصه‌ها را به شکل زیرساختی و اصولی احیا کرد. نگارگران و سفال‌گرانی که در دوره مدیریت ایشان در میراث شکوفا شدند نقش مهمی در احیا و توسعه هنرهای سنتی در تبریز داشت و امروز هر یک، جزو استادان تاثیرگذار رشته‌های خود در جمع‌های آکادمیک هستند.

بشیری خاطرنشان کرد: توسعه موزه‌ها، حفاظت از خانه‌های تاریخی، ثبت آثار ملی و پیگیری ثبت آثار جهانی از جمله بازار تاریخی تبریز، از دوره ایشان بود که فراگیر شد و امروز نتایج آن، نقش ارزنده در معرفی تبریز در عرصه‌های ملی و بین‌المللی دارد. در این میان، مهندس تقی‌زاده، حساسیت ویژه به ارگ، صاحب‌الامر، ربع‌رشیدی و مسجد کبود داشتند، چرا که این آثار را موارد خاص و برجسته از تاریخ تبریز می‌دانستند.

وی ایران‌محوری را برجسته‌ترین ویژگی مهندس تقی‌زاده عنوان و خاطرنشان کرد: ماموریت و مدیریت آقای تقی‌زاده در طول 11 سال مدیریت در میراث فرهنگی آذربایجان‌شرق، طبیعتاً مربوط به استان بود، اما ایشان، همواره نگرش جامع، ملی و میهن‌دوستانه داشتند و در اکثر دوره‌های فعالیت‌، یک مدیریت محوری و ملی عهده‌دار بودند و این فوق‌العاده ارزشمند است.

بشیری زیست اخلاقی، پاکدستی، خوش‌رویی، سلامت نفس، مردم‌مداری را از دیگر ویژگی‌های مهندس تقی‌زاده عنوان و اظهار کرد: همین ویژگی‌ها بود که مشارکت مردم را با برنامه‌های میراث در پی داشت؛ مردم‌مداری ایشان رمز مهم همراهی اصناف بازار تبریز بود و باعث ثبت جهانی این مجموعه تاریخی شد. در آن کار عظیم، حتی یک مورد تخلف در دستگاه میراث رخ نداد.

مدیر فرهنگی آذربایجان‌شرقی در دهه 70، یادآور شد: آقای تقی‌زاده به رغم خدمات گسترده و تاثیرگذار، جفاهای بسیار دیدند. برخی از این بی‌مهری‌ها، از سوی مدیرانی بود که در برابر میراث، گرایش به مدرنیته داشتند، عده‌ای نیز بنا را بر ناسازگاری گذاشته بودند. ما احیای بزرگترین مسجد جامع و تاریخی کشور را در ارگ مد نظر داشتیم، اما عده‌ای با تخریب آن آثار، پروژه مدرن دیگری آغاز کردند. آقای تقی‌زاده در تمام آن بحث‌ها، هرگز عقب‌نشینی نکرد و تا آخرین مرحله ایستاد، در عین حال، هرگز از کوره در نرفت، اهل مصاحبه جنجالی نبود و در برابر مقامات دولتی و غیردولتی، با اقناع و متانت و منطق، با مخالفان سخن گفت، هر چند که طرف مقابل، هرگز اقناع نشدند و کار خودشان را پیش بردند.

در ادامه این برنامه دکتر محمدعلی کی‌نژاد، پایه‌گذار دانشگاه هنر اسلامی تبریز که سال‌های متمادی با استاد تقی‌زاده سابقه موانست و همکاری داشته‌است، به بیان خاطراتی از شکل‌گیری دانشگاه هنر و همکاری با وی پرداخت.

دکتر فیروز راد، پژوهشگر اجتماعی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور نیز درباره پیوند میراث و جامعه‌شناسی پرداخت.

پخش مستند «آقای میراث» درباره خدمات ماندگار استاد تقی‌زاده در میراث فرهنگی، از دیگر بخش‌های این نشست بود.

در پایان برنامه، بنیاد فرهنگی طوبی، رئیس دانشگاه هنر اسلامی تبریز، نماینده دانشجویان و شماری از چهره‌های فرهنگی و مجموعه‌های خصوصی، با اهدای هدیه‌هایی، از سال‌ها مدیریت، پژوهش و خدمات استاد تقی‌زاده تقدیر کردند.