×

منوی اصلی

اخبار ویژه

امروز : پنجشنبه 24 خرداد 1403  .::.   برابر با : Thursday 13 June 2024  .::.  اخبار منتشر شده : 25602 خبر
در دولت رئیسی چند موزه دایر شد؟ چند شی تاریخی برگشت؟

به گزارش همنوا به نقل از ایرنا، هفته اول شهریورماه همزمان با هفته دولت شاخص زمانی مناسبی برای ارزیابی عملکرد و فعالیت دولت است، دولت سیزدهم به نیمه عمر خود رسیده است و اکنون دیگر می‌توان منصفانه‌تر اقدامات و دستاوردهای دستگاه‌های دولتی را سنجید، یکی از این بخش ها میراث فرهنگی است، که از مهمترین بخش‌های وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است که همیشه منتقدانی دارد. بخشی که علی دارابی با عنوان معاون میراث‌فرهنگی این وزراتخانه جوان، سکان هدایت آن را بر عهده دارد.

آنچه در مدت این دو سال همواره در بطن سخن سیدعزت الله ضرغامی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و مدیران ارشد این وزارتخانه بوده است، اولویت‌بندی توسعه و کیفیت‌بخشی به حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی نسبت به دو حوزه مهم دیگری (گردشگری و صنایع دستی) در این وزراتخانه است؛ تلاشی در جهت اعتلا و ارتقا موضوع میراث فرهنگی در گفتمان توسعه‌ای، اجتماعی و فرهنگی جامعه؛ جهادی برای جریان‌سازی، مردمی‌سازی و افزایش سواد میراثی نه فقط برای مسئولان و فعالان میراث فرهنگی بلکه برای آحاد جامعه.

 

افرایش ۵۰ درصدی اعتبارات حفاظتی و اجرای ۲ هزار طرح مرمتی

تبیین یک رویکرد و راهبرد آن هم در حوزه میراث فرهنگی که به اعتقاد منتقدان و کارشناسان در چند دهه اخیر همواره مغفول و مهجور مانده است، نیازمند یک عزم ملی و اراده حاکمیتی است و در درجه نخست تامین اعتبارات لازم است، هر چند هر چه اعتبار مصوب شود با غنای فرهنگی ایران زمین باز هم ناکافی است، اما اعتبارات حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی کشور در دولت سیزدهم ۵۰ درصد افزایش یافته است و بیش از ۲هزار طرح حفاظت و مرمت در دو سال گذشته در سراسر کشور هدایت و راهبری شده است.

از سوی دیگر برای افزایش مشارکت مالی مردم و بخش خصوصی تسهیلات حمایتی تصویب شد، برای اولین بار پذیرفتن اسناد مالکیتی بناهای تاریخی به عنوان وثیقه در نظام بانکی برای تأمین تسهیلات مرمت و مقاوم‌سازی کلیه ابنیه موجود در بافت‌های تاریخی و تسهیلات ودیعه مسکن برای دوره مرمت به تصویب شورای پول و اعتبار رسید، که گامی در جهت مردمی‌سازی حفاظت از میراث فرهنگی است.

 

ثبت ملی بافت تاریخی شیراز/ احیای ۱۰۰روستای تاریخی

در دو سال گذشته همچنین همکاری‌های بین دستگاهی برای حفاظت از آثار تاریخی افزایش یافت، بسته اقدام احیای ۱۰۰ روستای تاریخی مشترک با بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و همکاری با سازمان اوقاف و امور خیریه با موضوع بهره‌گیری از منابع وقف در حفاظت و مرمت حداقل ۵۰ بنای تاریخی وقفی بقاء متبرکه و بناهای عام‌المنفعه و سامان‌دهی آرامگاه مفاخر ایران از جمله اقداماتی است که با عنایت به فرابخشی بودن موضوع میراث‌فرهنگی با همکاری سایر دستگاه‌ها شکل گرفت که خود از تجلی منشور وفاق و همکاری دولت سیزدهم است.

وزارت میراث فرهنگی در این دوسال در کوران مطالبات عمومی و عموما رسانه‌ای، تلاش کرد در فضایی کارشناسی و تخصصی بر شناسایی بافت‌های تاریخی تمرکز کند و بافت تاریخی شیراز را ثبت ملی و مسائل و موانع بافت رشت و ارومیه را حل و فصل کند، که آنچه در مورد بافت شیراز اتفاق افتاد را می‌توان از مهمترین اتفاقات سه دهه اخیر در حوزه میراث فرهنگی کشور برشمرد.

در دو سال اخیر حوزه معاونت میراث فرهنگی وزارتخانه در کنار توجه به ظواهر میراث فرهنگی کشور است، از پرداختن به زیرساخت‌هایی مانند: منابع انسانی، کارشناسان، پیشکسوتان، تدوین نظام‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های فنی، غافل نبوده است؛ ارزشیابی و اعطاء درجه هنری به استادکاران، مرمت کاران، هنرمندان و حرفه مندان میراث فرهنگی با عنوان میراث‌داران تمدنی بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تدوین آئین‌نامه نظام فنی و اجرایی اختصاصی بناها و بافت‌های تاریخی کشور، تهیه، تدوین و ابلاغ نظام‌نامه پایگاه‌های میراث ملی و جهانی؛ ایجاد ثبات شغلی بیش از ۱۰۰۰ نفر از کارگران، مرمت‌کاران، همکاران پایگاه‌های میراث ملی و جهانی که بیش از ۲۰ سال بلاتکیلف بوده اند، در همین چارچوب انجام شده است.

 

برنامه ۱۰ ساله ثبت جهانی آثار/۲۰۰ پرونده در دستور کار

همچنین در چارچوب برنامه‌های بلند حوزه میراث فرهنگی و نظام‌مند و قاعده‌مند کردن ثبت آثار و عناصر فرهنگی در فهرست جهانی علاوه بر تشکیل شورای سیاستگذاری ثبت جهانی با حضور خبرگان و پیشکسوتان میراث فرهنگی برنامه ۱۰ ساله ثبت جهانی میراث ملموس و ناملموس تدوین شده است، این اقدامات قطعا راهبرد و نقشه راه معینی برای ثبت‌های جهانی ایران است و در راستای تامین منافع ملی و قرابت کشورهای حوزه ایران فرهنگی به یکدیگر است، در حال حاضر برای ۱۰ سال آینده ۲۰۰ پرونده در دستور کار وزارت میراث فرهنگی است.

در این زمینه در دو سال گذشته ثبت میراث ناملموس با جدیت و همیت پیگیری شد، اگر چه در سال ۱۴۰۰ یک پرونده برنامه ملی حفاظت از خوشنویسی در فهرست جهانی قرار گرفت، اما در جهشی کم‌نظیر در سال ۱۴۰۲ چهار پرونده بین‌المللی مشترک یلدا(چله)، مهارت ساختن و نواختن ساز عود، پرورش کرم ابریشم و تولید سنتی ابریشم برای بافندگی و هنر سوزن‌دوزی ترکمن در اجالسیه شهر رباط کشور مغرب مهر تایید گرفت و منجر به ارتقای جهانی ایران به رتبه ششم در فهرست جهانی ناملموس یونسکو شد.

اکنون بر اساس برنامه ۱۰ ساله، در حوزه میراث ملموس ۲ پرونده جهانی میراث‌فرهنگی ملموسِ منظر فرهنگی ماسوله و هگمتانه و مرکز تاریخی همدان تدوین و ارسال شده است، و ارزیابی میدانی و دفاع اولیه از یکی از بزرگترین پرونده‌های ثبت سریالی جهان با عنوان ۵۶ کاروانسرای ایرانی انجام شده است، و ۷ پرونده میراث فرهنگی ناملموس شامل افطاری و باورهای اجتماعی و فرهنگی، هنر تذهیب، برنامه ملی زیارت رضوی و جشن سده برای سال میلادی ۲۰۲۳ و جشن مهرگان، هنر ساختن و نواختن رباب و تولید سنتی گلاب و باورهای اجتماعی فرهنگی وابسته با آن برای سال میلادی ۲۰۲۴ به یونسکو ارسال شده است، که در چهارچوب اقدامات برای ثبت آثار و عناصر فرهنگی در یونسکو است.

 

افزایش ۵۳ موزه در ۲ سال/اکنون ۸۲۹ موزه در کشور داریم

موزه‌ها مهمترین فصل میراث فرهنگی و یکی از اجزا توسعه فرهنگی هر کشوری است، در ۲ سال گذشته توسعه کیفی و کمی موزه‌ها همواره مورد توجه وزارت میراث‌فرهنگی قرار داشته است، و به اعتقاد علی دارابی معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی «موزه‌ها رسانه‌هایی صادق هستند که فرهنگ و تمدن ما را معرفی می کنند و نقش تعیین کنندهای در ارتقای سواد میراثی جامعه و اتصال نسل حاضر به ریشه‌های هویتی این سرزمین دارند»

در دو سال گذشته در کل ۵۳ موزه به مجموعه موزه‌های کشور افزوده شده است، که ۱۰ موزه وابسته به وزارت میراث فرهنگی، ۲۶ موزه خصوصی و ۱۷ موزه غیروابسته مربوط به سایر دستگاه ها هستند و تعداد کل موزه‌های کشور به ۸۲۹ موزه است، یعنی در حال حاضر ۲۶۲ موزه وابسته به وزارت میراث فرهنگی، ۳۲۳ موزه غیروابسته مربوط به سایر دستگاه ها، ۲۰۹ موزه خصوصی و ۳۷ موزه مشارکتی در کشور فعالیت می کنند

 

طرح میدان مشق؛ بزرگترین میدان موزه‌ای در خاورمیانه

اما آنچه نقطه عطف رخدادهای توسعه موزه‌ای در کشور است، تصویب و آغاز طرح توسعه موزه ملی در میدان مشق و تبدیل این میدان و ساختمان‌های تاریخی پیرامونی آن به بزرگترین میدان موزه‌ای است که روند تحقق آن آغاز شده است، این طرح از سال ۱۳۸۲ تاکنون متوقف بود که در هفته میراث فرهنگی سال ۱۴۰۲ با حضور و بازدید رئیس جمهوری فرایند اجرای آن کلید خورد و قطعا با تحقق این طرح، ایران دارای بزرگترین میدان موزه‌ای در خاورمیانه و قطب گردشگری موزه‌ای خواهد شد و موزه ملی این امکان را پیدا می کند که سه میلیون شی در اختیار را به نمایش عموم بگذارد.

البته آنچه در این دو سال در رویکردها و سیاست‌های موزه و موزه‌داری در وزارت میراث فرهنگی به آن توجه شده است صرفا سخت‌افزاری نیست، بلکه تحول نرم‌افزاری هم در این حوزه به وضوح دیده می‌شود، نهضت روایتگری صحیح و شایسته تاریخ و توانمندسازی و آموزش راهنمایان موزه‌ها بر این اساس مهمترین تحول در ایجاد و توسعه موزه های تاریخ سیاسی و اجتماعی کشور است، در همین زمینه تأسیس موزه مشروطه و موزه امیرکبیر در مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان و موزه عصر انقلاب در مجموعه تاریخی ـ فرهنگی نیاوران نتایج همین رویکرد به نظام موزه‌داری در کشور است.

 

استرداد ۱۷هزار شی تا چند ماه دیگر از آمریکا

با همه این تفاصیل آنچه می‌تواند ضریب موفقیت یک رویکرد و برنامه فرهنگی توسعه‌محور را تقویت کند، توجه به دیپلماسی فرهنگی است، احیاء مرکز منطقه‌ای میراث ناملموس تهران به عنوان مرکز مطالعات منطقه‌ای برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای مرکزی و غربی تحت نظارت یونسکو و تصویب موافقتنامه تمدید فعالیت مرکز مطالعات منطقه‌ای پاسداشت از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی در مجلس شورای اسلامی و لازم الاجرا کردن موافقتنامه پس از چهار سال تعلیق، احیا و تثبیت فعالیت مجدد در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی و همچنین برگزاری پنجمین نشست شورای حکام مرکز مطالعات منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس و دریافت کرسی ریاست شورای حکام مرکز مطالعات منطقه‌ای یونسکو با کسب آرای موافق کلیه کشورهای عضو شورای حکام از جمله اقدامات مهمی بود که در ماه‌های گذشته به انجام رسید.

در همین چارچوب طرح مطالعاتی تأسیس موزه مشاهیر ایرانی مدفون در خارج از کشور، برگزاری نمایشگاه‌های مشترک با سایر کشورها نظیر نمایشگاه مشترک دو طرفه با آلمان در موزه ملی، برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه مشترک موزه‌ای چین با موزه ملی ایران؛ استرداد ۳۰ شی تاریخی ـ فرهنگی نظیر سنگ نگاره ساسانی از انگلستان از جمله مواردی است که در چارچوب دیپلماسی فرهنگی در حوزه موزه‌های کشور به انجام رسیده است.

هیچ‌چیز به اندازه استرداد اشیا تاریخی در کارنامه عملکرد وزارت میراث‌فرهنگی درخشان نخواهد بود، زیرا هم تامین منافع ملی است و هم شادی عمومی را به همراه دارد، به جز آن ۳۰ شی تاریخی قرار است ۱۷ هزار شیء فرهنگی‌ـ‌تاریخی در ماه‌های آینده از آمریکا استرداد خواهد شد؛ بر اساس گزارش‌ها در واقع این اشیا بیش از ۲۰ هزار قطعه است که حدود ۳۵۰۰ شی در مرحله اول و ۱۷ هزار شی در مرحله دوم و مجموعا تا پایان سال ۱۴۰۲ به کشور بازگردانده می‌شود.

 

 

تجلیل ۲۲چهره ماندگار میراث فرهنگی/تاریخ شفاهی کلید خورد

آنچه رسالت وزارت میراث‌فرهنگی در بخش میراث فرهنگی است انتقال دانش بین نسلی و الگوسازی مفاخر میراث فرهنگی به آحاد جامعه است، در دو سال گذشته در دو دوره مراسم نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی بنیان‌گذاری و اجرا شود که طی آن ۲۲ تن از بزرگان و مفاخر میراث فرهنگی ایران در رشته های معماری، مرمت بنا و آثار و احیای بافت‌های تاریخی، باستان‌شناسی، مردم شناسی تقدیر و معرفی شدند، این در شرایطی است که تدوین تاریخ شفاهی در حوزه میراث فرهنگی و مصاحبه با پیشکسوتان و صاحب نظران این حوزه و تهیه و تدوین کتب مرتبط در راستای مستندسازی و مدیریت دانش از همان ابتدای دوره جدید وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در دولت سیزدهم کلید خورده است.

 

برگزاری جشنواره تولیدات چندرسانه‌ای/تاسیس انجمن خیرین میراث‌فرهنگی

آنچه در حوزه میراث‌فرهنگی حائز اهمیت است و به عنوان رکن رکین حفاظت میراث فرهنگی در ادبیات مدیریتی وزارت میراث فرهنگی جا باز کرده است افزایش سواد میراثی جامعه است، در همین چارچوب از دو سال گذشته نهضت معرفی و آموزش و افزایش سواد میراثی جامعه تخصصی و عمومی برنامه ریزی و اجرا شده است، برگزاری بالغ بر ۶ هزار رویداد فرهنگی و اجتماعی در موزه‌ها و اماکن تاریخی با حضور گسترده مردم؛ برگزاری جشنواره تولیدات چند رسانه‌ای در حوزه میراث فرهنگی به میزبانی استان یزد برای اولین بار در کشور با حضور و مشارکت ۲۹۰۰ اثر تبلور این نیازسنجی از جامعه است، اکنون قرار است دومین دوره این جشنواره سال جاری به میزبانی استان قزوین برگزار شود.

یکی از ثمرات دو سال گذشته در وزارت میراث فرهنگی، تأسیس و ثبت انجمن خیرین میراث فرهنگی است، انجمنی که به منظور جلب کمک‌های مادی و معنوی آحاد جامعه و همچنین جلب مسئولیت‌های اجتماعی نهادهای اقتصادی به منظور توسعه مشارکت بخش‌های مختلف اجتماعی در حفاظت از میراث فرهنگی فعالیت خواهد کرد.

 

میراث‌فرهنگی و برنامه هفتم

دولت سیزدهم در حالی به نیمه راه رسیده است که برنامه هفتم توسعه را تدوین و اکنون روی میز مجلس شورای اسلامی است، آنچه تا دو سال آینده در پایان راه این دولت مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت، بر مبنای احکام همین برنامه پنج‌ساله خواهد بود، دستاوردها و نتایجی که در بخش مرمت‌، استرداد اشیاء، تعیین حریم، حفظ بافت های تاریخی و توسعه موزه‌ها و هر آنچه که تا پایان دولت سیزدهم در حوزه میراث فرهنگی خواهیم دید و در دولت‌های بعدی تداوم خواهد داشت، حاصل نقش‌آفرینی و آینده نگری مدیران کنونی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است.

برچسب ها :

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.