دوشنبه ۲ام مهر ۱۳۹۷ , Monday 24th September 2018

دی ۳ام, ۱۳۹۶

کد خبر : 149079

آموزش مقوله اي حاکميتي است

چند ماه ديگر «هنرستان ميرک» تبريز صد ساله خواهد شد. کاش اين نوشته، بهانه اي مي شد براي اين مناسبت و پاسداشت آن. گفتن و شنيدن از اساتيدي که در هنرستانهاي غريب شهر، بي هيچ ادعايي مشق فرهنگ و هنر مي آموزند. کاش از ميرک و اقبال و کوثر و افتخارات جهاني شان مي نوشتيم. کاش برنامه اي داشتيم براي يک صَده شکوه اين مدارس. اما تقدير اين گونه است که مرثيه بنويسم تا نگذاريم چراغ هنرستانها خاموش شود...

فرهاد باغشمال

 

  • نوستالژي

چند ماه ديگر «هنرستان ميرک» تبريز صد ساله خواهد شد. کاش اين نوشته، بهانه‌اي مي‌شد براي اين مناسبت و پاسداشت آن. گفتن و شنيدن از اساتيدي که در هنرستان‌هاي غريب شهر، بي‌هيچ ادعايي مشق فرهنگ و هنر مي‌آموزند. کاش از ميرک و اقبال و کوثر و افتخارات جهاني‌شان مي‌نوشتيم. کاش برنامه‌اي داشتيم براي يک صَده شکوه اين مدارس. اما تقدير اين گونه است که مرثيه بنويسم تا نگذاريم چراغ هنرستان‌ها خاموش شود.

 

  • هنرستانهاي تبريز؛ وارث يکصد سال آموزش هنر

به گواه تاريخ، تبريز دومين شهر ايران بعد از تهران است که در سال ۱۲۹۷ شمسي يعني هفت سال بعد از تهران مدرسه صنايع مستظرفه در آن تاسيس، و از همين سال آموزش آکادميک نقاشي در آن آغاز شده است. با تاسيس اداره کل هنرهاي زيباي کشور در سال ۱۳۲۹، هنرستان‌هاي هنرهاي زيبا در کشور شکل گرفت و در سال ۱۳۳۶ آموزش‌هاي پيشين در قالب هنرستان هنرهاي زيباي ميرک تثبيت شد.

از سوي ديگر محمدحسن عذاري (۱۲۸۲-۱۳۵۳) نوازنده تار، در کتاب خود به نحوه آموزش موسيقي توسط اساتيد صاحب سبک در اين هنرستان تصريح دارد. تا اين که طي نامه‌اي در سال ۱۳۳۵ از طرف اداره کل هنرهاي زيباي کشور پيشنهاد تاسيس هنرستان موسيقي به اداره کل فرهنگ آذربايجان‌شرقي ارائه مي‌شود. بنابراين آموزش موسيقي در هنرستان به شکل امروزين از سال ۱۲۹۰ وجود داشته است. به فراخور اين ريشه تاريخي و علاقمندي خانواده‌ها به فراگيري فرهنگ و هنر از سال ۱۳۷۸ هنرستان هنرهاي زيباي کوثر نيز هنرجو پذيرفت. خلاصه اين چند سطر نوشته يعني اين که هنرستان‌هاي هنرهاي زيباي تبريز (ميرک، اقبال‌آذر و کوثر) وارث يکصد سال آموزش هنر در اين شهر هستند.

جداي از اين پيشينه، در دوره انقلاب، اين هنرستان‌ها داراي امتيازات ويژه‌اي بودند که آنها را از هنرستان‌هاي ساير شهرهاي کشور متمايز ساخته‌اند؛ تنوع رشته‌هاي تحصيلي گروه هنر (نقاشي، گرافيک، موسيقي، نوازندگي موسيقي ايران و جهان، سينما و نمايش) ، تنوع جنسيتي (پسرانه، دخترانه) ، کادر آموزشي مناسب،  منابع مالي مشخص، مديريت کلان زير نظر يک اداره کل، مکان فيزيکي و… از مزيت‌هاي آنهاست، تا اين عوامل دست به دست هم داده و هر ساله شاهد بروز استعدادهاي در خور تحسين در پذيرش دانشگاه‌هاي معتبر داخلي و خارجي، موفقيت در فيستوال‌ها و جشنواره‌هاي ملّي و بين‌المللي از سوي هنرجويان آنها باشيم.

 

  • هدف قانونگذار از مشارکت دادن دستگاهها در دورههاي آموزش و پرورش

در مقدمه اساسنامه مدارس و مراکز آموزشي و پرورشي وابسته به دستگاه‌هاي دولتي و ساير نهادهاي عمومي آمده است: در اجراي قانون تشکيل شوراهاي آموزش و پرورش در استان‌ها و شهرستان‌ها و به منظور استفاده بهينه از مشارکت وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، دانشگاه‌ها و ساير نهادهاي عمومي‌، مدارس و مراکز آموزشي و پرورشي وابسته ‌به آنها در دوره‌هاي‌تحصيلي مختلف و بر اساس قوانين و مقررات آموزش وپرورش تاسيس مي‌گردند. اين مدارس در راستاي اهداف کلي و هدف‌هاي دوره‌هاي تحصيلي‌ ‌نظام‌ آموزش و پرورش کشور، با استفاده ‌از مشارکت‌ ساير دستگاه‌ها تحقق‌ اهداف‌ زير را مد نظر دارند:

الف‌: ارتقاي سطح کيفي و رقابت‌پذيري فعاليت‌هاي آموزشي و تربيتي مدارس

ب: مشارکت و استفاده از ظرفيت دستگاه‌هاي دولتي ونهادهاي عمومي در توسعه آموزش و پرورش

ج: توسعه فعاليت‌هاي پژوهش، خلاقيت، نوآوري، فناوري، کارآفريني و پرورشي

 

  • يک آگهي واگذاري پر از سوءتفاهم ؟!

در سايت رسمي اطلاع‌رساني اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان‌شرقي فراخوان عمومي مناقصه واگذاري مديريت خدمات آموزشي سه باب هنرستان وابسته در شهرستان تبريز به تاريخ ۹/۸/۱۳۹۶ منتشر شده و از واجدين شرايط غيردولتي که داراي صلاحيت فني و مجوز فعاليت هستند، درخواست شرکت در مناقصه را داشتند. نوبت دوم آگهي نيز به تاريخ ۹/۹/۱۳۹۶ منتشر شد تا فرايند واگذاري و برگزاري مناقصه از حيث قوانين مرصح تکميل‌تر به نظر آيد.

  • مظلوميت فرهنگ و هنر

قصه پرسوداي سه هنرستان تبريز به ديروز و امروز بر نمي‌گردد، و اصولا به دولت‌هاي مستقر چه از جنس اصول‌گرا و چه اصلاح‌طلب نيز چندان دخلي ندارد و متاسفانه فرهنگ و هنر در همه دولت‌ها مظلوم است. قرار است با فرهنگ اعتماد‌سازي کنيم، راي جمع کنيم، پُز بدهيم، کف و هورا بکشيم و اگر کفگير به ته ديگ خورد، اول از همه يقه فرهنگ و هنر را بگيريم.

اداره کل فرهنگ و ارشاد آذربايجان‌شرقي هم از اين گردونه جدا نيست. در دوره حاکميت جناح مقابل اين دولت، تابلوي هنرستان ميرک را پايين کشيده و تعطيلش کردند. و در دوره حاضر بحث واگذاري مطرح شده است. نمي‌دانم چند نفر از مخاطبان اين نوشته، مراسم معارفه دکتر صفي پور به عنوان مدير کل ارشاد استان آذربايجان‌شرقي يادشان است که هنرجويان ميرک در مراسم معارفه کاغذي به دست گرفته بودند و استمداد مي‌کردند تا درب هنرستان‌شان دوباره باز شود. صفي‌پور از دولت اول تدبير و اميد با وعده فراخي در فرهنگ و هنر روي کار آمد و اتفاقا درب هنرستان ميرک را باز کرد و البته خبر نداشت که بعد از او فکر ديگري در راه است.

 

  • انتخاب دستگاه «برگزيده» منوط به «واگذاري» بيشتر است

مطابق آمار حدود ۳۷۰۰ صنف و واحد فرهنگي و هنري تحت نظارت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان فعاليت مي‌کنند که همه اين واحدها مشتمل بر مجتمع‌هاي فرهنگي و هنري، نگارخانه‌ها، سينماها، هنرستان‌ها، دانشگاه علمي کاربردي، کانون‌ها و… است.

مدير کل ارشاد اسلامي در همان روزهاي نخست مديريتش، از واگذاري مجتمع فرهنگي و هنري سخن گفته بود. به گزارش تسنيم وي به عنوان نماينده عالي دولت در حوزه فرهنگ و هنر استان صراحتا اعلام کرده که اعتبارات دولتي براي نگهداري فضاها کافي نيست و تصميم جدي دولت بر اين است که امور به خود مردم واگذار شود.

متعاقب اين کار و در سايه سياست واگذاريِ اداره کل فرهنگ و ارشاد استان در سال ۹۵، از استان آذربايجان‌شرقي به عنوان استان برتر در حوزه اقتصاد مقاومتي تقدير شد. به عبارتي، يکي از مهم‌ترين معيارهاي امتيازدهي استانداري‌ها به هر دستگاه، تعداد واگذاري آنهاست! اين موضوع از آن حيث قابل بررسي است که مسئولين دولتي نيز مهم‌ترين معيار براي تحقق اقتصاد مقاومتي در دستگاه‌ها را سنجش تعداد بخش‌هاي واگذار شده قلمداد مي‌کنند و حال آن که در تفسير اقتصاد مقاومتي مورد نظر مقام معظم رهبري، در کنار استفاده از «همه ظرفيت‌هاي دولتي و مردمي» اصول و قواعد ديگري هم بيان شده است و اين گونه نيست که هر اداره‌اي که بيشترين واگذاري را داشته، بهترين الگوي اقتصاد مقاومتي است.

تجربه نشان داده که استان ما، خاطره خوشي از خصوصي‌سازي و واگذاری ندارد. مطابق آمار منتشر شده از سوي اداره کل صنايع استان، همه واگذاري‌هاي کارخانجات تا به امروز شکست خورده و حتي در پاره‌اي از موارد، دولت مجددا بخش واگذارشده را با بدهي چندين برابر پس گرفته است. اگر در بخش صنعت با آن همه گردش مالي و حضور سرمايه‌گذاران متموّل که نيّت اول و آخرشان سود مادّي است چنين وضعي را شاهديم، براي فرهنگ و هنر که سرمايه‌گذار متموّل چندان به سراغش نمي‌آيد و بخش مهمي از سودش شامل سرمايه‌‌هاي معنوي و پرورش استعدادهاست، محاسبه زيان آتي با کرام‌الکاتبين است. بنابراين صِرف واگذاري، ضامن تحقق اقتصاد مقاومتي نيست.

 

  • آموزش مقولهاي حاکميتي است

موضوع ديگر، شکل واگذاري است. در بند ۱۵ اساسنامه مدارس و مراکز آموزشي و پرورشي وابسته به دستگاه‌هاي دولتي و ساير نهادهاي عمومي، صراحتا واگذاري‌ و يا انتقال‌ به‌ غير چنين مدارسي ممنوع اعلام شده است. در اين خصوص اداره کل ارشاد استان به ماده ۲۲ قانون خدمات کشوري استناد دارد و موضوع واگذاري را «مديريت خدمات آموزشي و پرورشي» اعلام مي‌کند.

در مقابل اين آگهي، مدير کل ارشاد واگذاري هنرستان‌ها را جور ديگري تعبير کرده و تاکيد دارد که منظور از «واگذاري به آن معني که مثلا در اصل ۴۴ آمده و کارخانه‌اي را واگذار کرده‌اند نيست، در واقع تمهيدي است براي کارگزاري مديريتي هنرستان‌ها». محمدپور مي‌افزايد: «هيچ چيزي از حيث مالکيت تغيير نخواهد کرد.  همه چيز سر جايش خواهد بود؛ موضوع مديريت، سيستم آموزش، منابع اعتباراتي طبق روال قبلي فرهنگ و ارشاد بر عهده اداره کل خواهد بود.»

وي در پاسخ به اين که، آگهي مندرج در سايت اداره کل ارشاد چيز ديگري مي‌گويد، گفت: «واگذاري ما، در حدّي است که يک نفر به عنوان کارگزار وارد خواهد شد. چون محدوديتي‌هايي از جهت پرداخت حق التدريسي‌ها داريم. مثلا حقوق چند ماه مربيان مي‌ماند و امکان پرداخت فراهم نمي‌شود، دنبال کارگزاري هستيم که واسطه بين ما و مربي حق‌التدريسي‌ها باشد و بتواند منابع را در اختيار داشته و حقوق مربيان را پرداخت نمايد.»

اين در حالي است که چند روز پيش‌تر، پيروزمنش قائم‌مقام مدير کل فرهنگ و ارشاد اسلامي در گفتگويي با پايگاه خبري نصرنيوز گفته بود: «عبارت واگذاري هنرستان‌ها به بخش خصوصي کاملا غلط است و ما فقط قصد داريم مديريت خدمات آموزش را به موسسات خصوصي توانمند واگذار کنيم.»

سخنان پيروزمنش با پاسخ متفاوت آموزش و پرورش استان همراه بود. عاشور اکرمي معاون آموزش متوسطه اداره کل آموزش و پرورش استان با اظهار بي‌اطلاعي از برگزاري چنين مناقصه‌اي تاکيد دارد که مديريت هنرستان‌ها بايد با هماهنگي آموزش و پرورش منصوب شوند. چرا که همه مجوزها را آموزش و پرورش صادر مي‌کند. وي تاکيد مي‌کند که اگر در زمينه واگذاري، چارچوب قانوني رعايت نشود آموزش پرورش ورود خواهد کرد.

در اين خصوص زرين رادبه رييس آموزش پرورش ناحيه ۴ که دو هنرستان اقبال‌آذر و ميرک در آن ناحيه وجود دارد با اظهار بي‌اطلاعي از چنين برنامه اداره کل ارشاد اعلام مي‌دارد که «آموزش، قابل واگذاري نيست.»

اتفاقا مشابه حرف وي را احمد رضالو رييس آموزش پرورش ناحيه ۳ نيز بيان کرده و ضمن بي‌خبري از فراخوان مناقصه اداره کل ارشاد، آموزش را مقوله‌اي حاکميتي قلمداد مي‌کند و مي‌افزايد: مديريت مدارسي که دست ماست، کار شاقي است. حالا اگر کسي از بيرون هم بيايد و اهليّت داشته باشد يا نه، بحث ديگري است، ما حواس‌مان جمع است که هم نظارت‌مان قانون مند باشد، و هم تعليم و تربيت دانش آموزان ايده‌آل شود. حالا اگر کسي بخواهد از بيرون سيستم بيايد، ما در جريان نيستيم. در اين باره حرف‌هايي داريم و در صورت لزوم، ورود خواهيم کرد.

رييس آموزش پرورش ناحيه ۳ مي‌افزايد: در گذشته واگذاري خدمات در بحث‌هاي فوق برنامه را شاهد بوديم که ايرادي نداشت، اما در متن موضوعات هيچ‌گونه واگذاري نداريم و اين اولين بار است که اين موضوع اتفاق مي‌افتد.

پس از آموزش و پرورش که متولي اصلي آموزش در کشور است و در عين حال، از فرايند چنين واگذاري بي‌اطلاع است، مطابق گزارش نصرنيوز، دفتر تحول اداري وزارت ارشاد، به دنبال پيگيري اساتيد هنرستان، اين کار را غير قانوني ارزيابي کرده و در آستانه صد سالگي هنرستان ميرک، گفته که «اداره ارشاد آذربايجان‌شرقي را تنها خواهد گذاشت و مسئوليتي در اين زمينه به عهده نخواهد گرفت.»

 

  • مباحث مالي

اگر از حرف‌هاي متناقض پيروز منش در گفتگو با نصرنيوز که تبعات مورد اشاره را همراه داشته و همچنين از يک سو واگذاري خدمات آموزشي را مطرح نموده و از سوي ديگر عنوان داشته که کادر آموزش، اساتيد، مديريت هنرستان همه بر مسئوليت خود باقي خواهند ماند، صرف نظر کنيم؛ سخنان محمدپور در اين خصوص شفاف‌تر به نظر مي‌رسد چرا که نيّت اصلي واگذاري را انتخاب کارگزار جهت سهولت در دريافت‌ و پرداخت از سرفصل‌هاي مختلف حساب‌هاي اداره کل و به اصطلاح يک کاسه ساختن دريافت‌ها و پرداخت‌ها بيان نموده است. اين سخن مدير کل ارشاد بيشتر پيمانکاري خدمات مالي است تا واگذاري خدمات آموزشي، و البته در سيستمي همچون سيستم هنرستا‌ن‌هاي وابسته که رديف‌ حساب‌های متغير و متعددي دارد، روش مناسبي است چرا که به جاي مطول شدن حساب‌ها، با يک حساب مشترک عمليات حسابداري انجام مي‌شود.

اما پيروز منش قائم مقام اداره کل ارشاد که اتفاقا معاون اداري و مالي نيز هست، حرف‌هايي از جمله بالا بردن ظرفيت تدريس و کيفيت آموزش مطرح نموده بود که مقام مافوقش در گفتگو با ما آن‌ها را تصييح کرده و نيّت واگذاري را صرفا يکسان‌سازي مسائل مالي عنوان داشته است.

از همه اين موارد که بگذريم، آن چنان که به نظر مي‌رسد؛ شايد نيّت اول و آخر اداره کل ارشاد از واگذاري کاستن از هزينه‌هاي دستگاه خود باشد. اما چند نکته مهم در اين خصوص در محاق مانده است. اول اين که اداره کل ارشاد از محل استاني، بودجه‌اي براي خود دارد که توسط سازمان برنامه و بودجه تامين مي‌شود، در کنار آن براي هر هنرستان بودجه‌اي(تحت عنوان کمک) از وزارتخانه دريافت مي‌کند، از اولياي هنرجويان هم در هر سه هنرستان شهريه (که البته غيرقانوني است) اخذ مي‌شود، مضاف بر اين شيفت عصر هنرستان نيز به دانشگاه علمي کاربردي واگذار شده که به رغم اعتراض اولياي هنرجويان و اختلاط ساعات کلاس دانشجويان و هنرجويان هنرستان‌ها، کلاس‌هاي دانشگاهي داير است و قاعدتا از دانشگاه هم براي هنرستان‌ها اجاره‌بها مي‌بايد گرفت. با اين همه بودجه، يقينا نبايد مشکلات مالي در هنرستان‌ها داشته باشيم.

اتفاقا اين مطلب را مدير کل ارشاد هم تاييد مي‌کند و مي‌گويد: مشکلات مالي نداريم. منتها منابع متعدد داريم که هم شامل درآمدهاي خود هنرستان‌هاست و همه منابعي که از فصول مختلف بودجه داريم، نمي‌توانيم اينها را يک کاسه کنيم. تعدادي از شاغلين هنرستان‌ها کارمند اداره ارشاد هستند و در پرداخت آنها مشکلي نداريم ولي در پرداخت حق التدريسي‌ها مشکل داريم و از تمام فصول امکان پرداخت نداريم.

 

  • نتيجه گيري

بي تعارف ما در بخش فرهنگ و هنر فرد متمولي نداريم. فرهنگ و هنر هزينه‌بَر است و در تمام دنيا، دولت‌ها به آن يارانه مي‌دهند. در اين موضوع نه تنها فرهنگ و هنر مطرح است، آموزش آينده‌سازان اين مرز و بوم نيز به طريق اُولي در ميان است. بخش خصوصي نامش بر روي خودش هست، مي‌خواهد بيايد و سود کند. مگر به بخش خصوصي صرف مي‌کند که ادوات موسيقي، بوم نقاشي، وسايل گريم، پرده سالن نمايش و… را صرفا براي آموزش نوجوانان بخرد؟ حال که منظور اداره کل ارشاد از آگهيِ «واگذاري خدمات آموزشي» صرفا «واگذاري خدمات مالي» است، بنابراين بعيد به نظر مي‌رسد که قانون‌گذار پيش‌بيني براي اين مشکل نکرده باشد، چه بسا اين موضوع بتواند از طريق تشکيل مدارس هيئت امنايي و يا هر طريق ديگري تسهيل شود، تا يک آگهي شبهه‌ناک يا سخنان متناقض قائم‌مقام اداره کل، علاقمندان و اولياي هنرجويان را نگران نکند.

اگر در اين شهر چندين هنرستان وجود داشت و دست خانواده‌ها در انتخاب بين بهتر و بهترين هنرستان براي ثبت نام فرزندشان باز بود، که سياست‌گذاري براي يک هنرستان زير نظر يک دستگاه خاص، زياد روي برنامه تحصيلي هنرجويان تاثير نداشت و انتخاب‌هاي ديگري نيز از بين هنرستان‌ها بود، ولي وقتي صرفا يک هنرستان مشخص داريم، هر نوع سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي بازي با سرنوشت فرداي نسلي است که همه فرزندان مايند.

منبع: روزنامه سرخاب

برچسب‌ها, , ,



دیدگاهها (۰)



آخرین اخبار